İHA0 ve İHA1 Ehliyeti Arasındaki Farklar Nelerdir?

Drone teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla birlikte İHA pilotluğu, hem bireysel kullanıcıların hem de profesyonel hizmet sunan kişilerin ilgi gösterdiği alanlardan biri hâline gelmiştir. Drone ile ticari çekim, haritalama, teknik inceleme veya benzeri çalışmalar yapmak isteyenlerin karşısına ise çoğunlukla iki farklı belge çıkar: İHA0 ve İHA1.

Halk arasında “drone ehliyeti” olarak adlandırılan İHA0 ve İHA1 ticari pilot eğitim sertifikaları arasındaki temel fark, kullanılabilecek insansız hava aracının azami kalkış ağırlığıdır. Bunun yanında eğitim süresi, operasyon kapsamı, kullanılan ekipmanlar ve çalışma alanları bakımından da önemli farklılıklar bulunur.

Doğru belgeyi seçebilmek için yalnızca drone’un marka ve modeline değil; batarya, kamera, sensör ve diğer ekipmanlar dâhil toplam kalkış ağırlığına bakılması gerekir.

İHA0 Ehliyeti Nedir?

İHA0, azami kalkış ağırlığı 500 gram dâhil olmak üzere 4 kilogramın altında bulunan insansız hava araçlarını kapsayan kategoridir.

Bu kategoride genellikle daha küçük, taşınabilir ve hafif drone modelleri yer alır. Sosyal medya içerikleri, emlak tanıtımları, düğün çekimleri, kurumsal videolar ve temel hava görüntüleme çalışmaları için kullanılan birçok drone İHA0 sınıfına girebilir.

İHA0 kategorisindeki bir drone’u ticari amaçla kullanacak kişilerin, SHGM tarafından yetkilendirilmiş bir eğitim kuruluşundan İHA0 ticari pilot eğitimi alması gerekir. SHGM İHA Kayıt Sistemi’nde İHA0 ticari eğitimi için belirtilen süre 12 saattir. Bireysel kullanımda ise aynı ticari eğitim zorunluluğu bulunmamaktadır.

İHA1 Ehliyeti Nedir?

İHA1, azami kalkış ağırlığı 4 kilogram dâhil olmak üzere 25 kilogramın altında bulunan insansız hava araçlarını kapsar.

Bu sınıfta daha ağır, yüksek taşıma kapasitesine sahip ve profesyonel operasyonlarda kullanılan cihazlar bulunabilir. İHA1 kategorisindeki drone’lar; gelişmiş kameralar, termal sensörler, haritalama sistemleri veya farklı faydalı yüklerle kullanılabilir.

İHA1 sınıfındaki bir hava aracını ticari amaçla kullanacak kişilerin İHA1 ticari pilot eğitimi alması gerekir. SHGM’nin yayımladığı güncel bilgilere göre İHA1 ticari eğitim süresi 36 saattir. Bireysel İHA1 kullanımında ticari eğitim şartı bulunmasa da kayıt ve uçuş izni yükümlülükleri ayrıca değerlendirilmelidir.

İHA0 ve İHA1 Arasındaki Temel Fark Nedir?

İHA0 ve İHA1 arasındaki en önemli fark, pilotun kullanabileceği hava aracının ağırlık sınıfıdır.

İHA0 belgesi:

• 500 gram dâhil,

• 4 kilogramın altındaki

İHA’ları kapsar.

İHA1 belgesi ise:

• 4 kilogram dâhil,

• 25 kilogramın altındaki

İHA’ları kapsar.

Bu nedenle kullanılacak drone’un toplam kalkış ağırlığı 4 kilogramın altındaysa İHA0, 4 kilogram veya daha ağır fakat 25 kilogramın altındaysa İHA1 kategorisi gündeme gelir.

İHA0 ve İHA1 Karşılaştırma Tablosu

Eğitim ve ağırlık bilgileri SHGM İHA Kayıt Sistemi’nde yayımlanan sınıflandırmaya dayanmaktadır.

İHA0 ve İHA1 Eğitim Süreleri Neden Farklıdır?

İHA0 ticari pilot eğitimi 12 saat, İHA1 ticari pilot eğitimi ise 36 saat olarak belirtilmektedir. İHA1 eğitim süresinin daha uzun olmasının temel nedeni, daha ağır ve daha yüksek operasyonel risk taşıyan hava araçlarının kullanılacak olmasıdır.

Ağır bir drone’un:

• Kalkış ve iniş yönetimi,

• Rüzgârdan etkilenme biçimi,

• Batarya tüketimi,

• Uçuş mesafesi,

• Taşıdığı ekipman,

• Acil durum davranışı,

• İnsanlara ve yapılara verebileceği zarar

hafif bir drone’a göre farklı olabilir.

Bu nedenle İHA1 eğitiminde operasyon planlama, uçuş güvenliği ve teknik bilgi konuları daha kapsamlı ele alınabilir.

İHA0 Eğitiminin İçeriği Nedir?

Eğitim programının ayrıntıları yetkili kuruluşa göre planlanabilmekle birlikte İHA0 eğitimlerinde genel olarak şu konular ele alınabilir:

• İHA sistemlerine giriş,

• Hava hukuku ve sorumluluklar,

• Uçuş prensipleri,

• Meteoroloji bilgisi,

• Operasyon planlama,

• Hava aracı ve ekipman kontrolü,

• Batarya güvenliği,

• Haberleşme esasları,

• Acil durum prosedürleri,

• Temel uçuş uygulamaları.

Eğitim sonunda verilen belgenin SHGM süreçlerinde kullanılabilmesi için eğitimin yetkilendirilmiş bir kurumdan alınması önemlidir. SHGM, İHA0 ve İHA1 kategorilerinde eğitim vermeye yetkili kuruluşları kendi sistemi üzerinden yayımlar.

İHA1 Eğitiminin İçeriği Daha mı Kapsamlıdır?

İHA1 eğitimi, daha ağır insansız hava araçlarının kullanılmasını kapsadığı için İHA0 eğitimine göre daha uzun ve kapsamlıdır.

İHA1 eğitiminde genel olarak şu konular yer alabilir:

• İleri düzey hava aracı bilgisi,

• Aerodinamik ve uçuş prensipleri,

• Hava hukuku,

• Meteoroloji,

• Operasyonel risk değerlendirmesi,

• Uçuş planlama,

• İnsan faktörleri,

• Haberleşme prosedürleri,

• Bakım ve teknik kontroller,

• Acil durum yönetimi,

• Uygulamalı uçuş çalışmaları.

İHA1 eğitiminin 36 saat olması, adayın daha ağır ve profesyonel sistemlerin operasyonel gerekliliklerini daha ayrıntılı biçimde öğrenmesini amaçlar.

İHA0 Ehliyeti ile İHA1 Drone Kullanılabilir mi?

İHA0 kategorisinde pilotluk yetkisine sahip olmak, 4 kilogram veya üzerindeki İHA1 sınıfı bir drone’u kullanmak için yeterli değildir.

Pilotun yetkisi, aldığı eğitim ve sisteme tanımlanan kategoriyle sınırlıdır. Kullanılacak drone İHA1 sınıfındaysa, ticari operasyon için İHA1 kategorisine uygun eğitim ve kayıt işlemlerinin tamamlanması gerekir.

Örneğin 3 kilogramlık bir drone İHA0 kapsamında değerlendirilebilirken, toplam kalkış ağırlığı 5 kilograma ulaşan bir sistem İHA1 kategorisine girer.

Bu noktada yalnızca cihazın boş ağırlığı değil, uçuşa hazır toplam ağırlığı dikkate alınmalıdır.

İHA1 Belgesi İHA0 Kategorisini Kapsar mı?

İHA1 belgesine sahip bir kişinin İHA0 sınıfındaki cihazlarla gerçekleştireceği operasyonlarda hangi yetkilerinin sisteme tanımlandığı kontrol edilmelidir.

Eğitim kuruluşları bazı programları İHA0 ve İHA1 birlikte olacak şekilde sunabilir. Ancak yalnızca eğitim programının adı üzerinden varsayım yapılmamalıdır. Pilotluk yetkileri SHGM İHA Kayıt Sistemi’ndeki kayıtlar üzerinden kontrol edilmelidir.

Kullanıcının sisteme tanımlanmış pilotluk kategorileri ve kullanacağı İHA’yla ilişkilendirilme durumu uçuş öncesinde doğrulanmalıdır.

İHA0 Belgesi Kimler İçin Uygundur?

İHA0 kategorisi, hafif drone’larla profesyonel çekim ve görüntüleme hizmeti sunmak isteyen kişiler için uygun olabilir.

İHA0 belgesine ihtiyaç duyabilecek kişiler arasında şunlar bulunur:

• Düğün ve etkinlik çekimi yapanlar,

• Sosyal medya içerik üreticileri,

• Dijital pazarlama ajansları,

• Emlak tanıtım videosu hazırlayanlar,

• Otel ve turizm tesisi çekimi yapanlar,

• Kurumsal tanıtım filmi hazırlayanlar,

• Küçük ve orta ölçekli prodüksiyon ekipleri,

• Hafif drone ile ücretli görüntüleme hizmeti sunanlar.

Kullanılan cihaz 4 kilogramın altında kalıyorsa ve operasyon ticari amaç taşıyorsa İHA0 eğitimi yeterli olabilir. Ancak uçuş bölgesine göre ayrıca izin alınması gerekebilir.

İHA1 Belgesi Kimler İçin Uygundur?

İHA1 kategorisi, daha ağır cihazlarla ve daha gelişmiş ekipmanlarla operasyon gerçekleştiren profesyoneller için uygundur.

İHA1 belgesine ihtiyaç duyabilecek çalışma alanları şunlardır:

• Haritalama ve fotogrametri,

• Arazi ölçümü,

• İnşaat ve şantiye takibi,

• Endüstriyel tesis incelemeleri,

• Termal görüntüleme,

• Enerji hattı kontrolü,

• Güneş paneli denetimi,

• Tarımsal görüntüleme,

• Profesyonel sinema ve televizyon çekimleri,

• Ağır kamera veya sensör taşıyan operasyonlar.

Bu alanlarda kullanılan cihazın toplam kalkış ağırlığı 4 kilogram veya daha fazlaysa İHA1 kategorisine uygun pilotluk yetkisi gerekir.

Drone’un Ağırlığı Nasıl Hesaplanır?

İHA sınıfı belirlenirken drone’un yalnızca gövde ağırlığına bakılması yanıltıcı olabilir.

Toplam kalkış ağırlığı hesaplanırken şu parçalar dikkate alınmalıdır:

• Drone gövdesi,

• Batarya,

• Kamera,

• Lens,

• Koruyucu ekipmanlar,

• Termal kamera,

• Haritalama sensörü,

• Püskürtme sistemi,

• Taşınan diğer faydalı yükler.

Örneğin boş ağırlığı 3,7 kilogram olan bir drone’a 500 gramlık ekipman takılması durumunda toplam ağırlık 4,2 kilograma çıkabilir. Bu durumda cihaz İHA0 değil, İHA1 kategorisinde değerlendirilebilir.

Eğitim başvurusu yapılmadan önce cihazın üretici tarafından açıklanan azami kalkış ağırlığı ve uçuş konfigürasyonu kontrol edilmelidir.

Bireysel Kullanımda İHA0 veya İHA1 Eğitimi Gerekir mi?

SHGM İHA Kayıt Sistemi’ndeki güncel tabloda İHA0 ve İHA1 kategorileri için bireysel kullanımda ticari eğitim gerekliliği bulunmadığı belirtilmektedir. Ticari kullanımda ise İHA0 için 12 saat, İHA1 için 36 saat eğitim zorunludur.

Ancak bireysel kullanımda eğitim gerekmemesi, kullanıcının diğer yükümlülüklerden muaf olduğu anlamına gelmez.

Ağırlığı 500 gramın üzerindeki İHA kullanıcılarının İHA Kayıt Sistemi’ne kayıt olması gerekir. Pilot ve cihaz kaydı, uçuş bölgesi kontrolü ve gerekli durumlarda uçuş izni işlemleri ayrıca tamamlanmalıdır.

Ticari Kullanım Nasıl Belirlenir?

Drone kullanılarak gelir elde edilmesi, müşteriye hizmet sunulması veya bir işletmenin faaliyeti kapsamında çekim yapılması ticari kullanım kapsamında değerlendirilebilir.

Aşağıdaki faaliyetler ticari kullanıma örnek gösterilebilir:

• Ücretli düğün çekimi,

• Marka için reklam videosu hazırlanması,

• Emlak şirketine hava görüntüsü sunulması,

• İnşaat firmasına şantiye takibi yapılması,

• Haritalama hizmeti verilmesi,

• Tarımsal analiz yapılması,

• İşletme adına tanıtım görüntüsü çekilmesi,

• Drone hizmetinin ücretli pakete dâhil edilmesi.

Ticari operasyonlarda pilotun ilgili kategoriye uygun eğitimi tamamlaması gerekir. Ayrıca işletme kaydı, pilotun işletmeye tanımlanması, uçuş izni ve sigorta gibi ilave yükümlülükler bulunabilir.

İHA0 ve İHA1 Pilot Kaydı Nasıl Yapılır?

Pilot kaydı bireysel bir işlemdir. Pilot adayı, SHGM İHA Kayıt Sistemi üzerinden kayıt oluşturmalı ve kullanmak istediği İHA kategorisini seçmelidir.

İHA0 ve İHA1 kullanıcılarına gerekli işlemler tamamlandıktan sonra sistem üzerinden otomatik kayıt numarası verilebildiği belirtilmektedir. Ticari bir işletme doğrudan pilot kaydı oluşturamaz; önceden kayıtlı bir pilotu şirket hesabına ekleyebilir. Pilotun da bu ilişkilendirmeyi kendi hesabından onaylaması gerekir.

Kullanılacak drone’un da sisteme kaydedilmesi ve uygun bir pilotla ilişkilendirilmesi gerekir. Pilot tanımlanmadan cihaz için kare kod oluşmaz ve İHA uçuşa hazır duruma gelmez.

Eğitim Hangi Kurumdan Alınmalıdır?

İHA0 ve İHA1 ticari pilot eğitimleri, SHGM tarafından yetkilendirilmiş eğitim kuruluşlarından alınmalıdır.

Her drone kursunun verdiği sertifika resmî pilot kayıt sürecinde geçerli olmayabilir. Bu nedenle eğitim ücreti ödenmeden önce kurumun adı, adresi ve yetki kategorisi SHGM’nin güncel yetkili eğitim kuruluşları listesinden kontrol edilmelidir.

Eğitim kurumunun özellikle şu kategori için yetkili olup olmadığı incelenmelidir:

• Yalnızca İHA0,

• Yalnızca İHA1,

• İHA0 ve İHA1 birlikte.

Pilot adayının kullanacağı drone sınıfına uygun programa kayıt olması gerekir.

İHA0 ve İHA1 Belgesi Uçuş İzni Yerine Geçer mi?

İHA0 veya İHA1 belgesine sahip olmak, her yerde serbestçe uçuş yapma hakkı sağlamaz.

Pilotluk belgesi kişinin ilgili kategorideki eğitim ve kayıt durumunu gösterir. Uçuş izni ise belirli bir konum, tarih, saat ve operasyon için değerlendirilir.

Dolayısıyla pilotun belgesi olsa bile:

• Havalimanı çevresinde,

• Askerî bölgelerde,

• Güvenlik bölgelerinde,

• Kalabalık alanlarda,

• Meskûn bölgelerde,

• Geçici uçuş yasağı bulunan sahalarda

izinsiz operasyon yapılmamalıdır.

Pilotun uçuş öncesinde SHGM İHA Kayıt Sistemi’ndeki uçuş bölgelerini ve güncel kısıtlamaları kontrol etmesi gerekir.

Ticari İHA0 ve İHA1 Uçuşlarında Sigorta Gerekir mi?

Ticari faaliyet gerçekleştiren İHA’larda ağırlıktan bağımsız olarak üçüncü şahıs mali mesuliyet sigortası yükümlülüğü bulunmaktadır. SHGM, ticari faaliyette kullanılan İHA’larla gerekli sigorta olmadan uçuş yapılamayacağını belirtmektedir.

Bu nedenle hem İHA0 hem de İHA1 ticari operasyonlarında:

• Eğitim,

• Pilot kaydı,

• Cihaz kaydı,

• Uçuş izni,

• Sigorta

koşulları birlikte değerlendirilmelidir.

İHA1 cihazları daha ağır olduğu için meydana gelebilecek bir kaza daha yüksek maddi veya fiziksel zarara yol açabilir. Ancak ticari sigorta yükümlülüğü yalnızca İHA1’e özgü değildir; ticari kullanılan İHA0 cihazlarını da kapsar.

İHA0 mı, İHA1 mi Almalıyım?

Doğru kategori, kullanmayı planladığınız drone’un toplam kalkış ağırlığına göre belirlenmelidir.

Şu durumlarda İHA0 uygun olabilir:

• Drone 4 kilogramın altındaysa,

• Hafif ve taşınabilir cihazlarla çalışılacaksa,

• Sosyal medya, emlak veya etkinlik çekimleri yapılacaksa,

• Ağır kamera ve sensör kullanılmayacaksa.

Şu durumlarda İHA1 gerekebilir:

• Drone 4 kilogram veya daha ağırsa,

• Profesyonel kamera sistemi taşınacaksa,

• Termal veya haritalama sensörleri kullanılacaksa,

• Endüstriyel inceleme yapılacaksa,

• Daha yüksek faydalı yük kapasitesi gerekiyorsa.

Gelecekte daha ağır cihazlara geçmeyi planlayan kişiler, eğitim kurumlarının sunduğu İHA0 ve İHA1 birleşik programlarını da değerlendirebilir. Ancak alınan belgenin ve sisteme tanımlanan yetkinin hangi kategorileri kapsadığı mutlaka kontrol edilmelidir.

İHA0 ve İHA1 Seçerken Yapılan Hatalar

Pilot adaylarının kategori seçerken yaptığı yaygın hatalar şunlardır:

• Drone’un yalnızca gövde ağırlığına bakmak,

• Batarya ve ekipmanları hesaba katmamak,

• Hobi kullanımıyla ticari kullanımı karıştırmak,

• Yetkisiz bir kurumdan eğitim almak,

• Eğitim sertifikasını uçuş izni sanmak,

• Pilot kaydıyla cihaz kaydını aynı işlem kabul etmek,

• Ticari sigorta zorunluluğunu göz ardı etmek,

• Gelecekte kullanılacak cihazları hesaba katmamak.

Bu hatalardan kaçınmak için cihazın teknik özellikleri, kullanım amacı ve planlanan operasyonlar eğitimden önce belirlenmelidir.

İHA0 ve İHA1 Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

İHA0 eğitimi kaç saat sürer?

SHGM İHA Kayıt Sistemi’nde ticari İHA0 eğitimi 12 saat olarak belirtilmektedir.

İHA1 eğitimi kaç saat sürer?

Ticari İHA1 eğitimi 36 saattir.

İHA0 kaç kilograma kadar geçerlidir?

İHA0 kategorisi, 500 gram dâhil olmak üzere 4 kilogramın altındaki cihazları kapsar.

İHA1 kaç kilograma kadar geçerlidir?

İHA1 kategorisi, 4 kilogram dâhil olmak üzere 25 kilogramın altındaki cihazları kapsar.

Hobi amaçlı drone kullanırken eğitim gerekir mi?

İHA0 ve İHA1 kategorilerinde bireysel kullanım için ticari eğitim şartı bulunmamaktadır. Ancak pilot ve cihaz kaydı ile uçuş izinleri ayrıca kontrol edilmelidir.

İHA0 belgesiyle 5 kilogramlık drone kullanılabilir mi?

Hayır. 5 kilogramlık bir cihaz İHA1 ağırlık sınıfına girdiği için ticari kullanımda İHA1 kategorisine uygun yetki gerekir.

Sonuç

İHA0 ve İHA1 ehliyetleri arasındaki temel fark, kullanılabilecek drone’un ağırlığı ve alınması gereken ticari eğitimin süresidir.

İHA0:

• 500 gram dâhil, 4 kilogramın altındaki cihazları kapsar.

• Ticari eğitim süresi 12 saattir.

• Genellikle hafif drone’larla yapılan çekimlerde kullanılır.

İHA1:

• 4 kilogram dâhil, 25 kilogramın altındaki cihazları kapsar.

• Ticari eğitim süresi 36 saattir.

• Daha ağır ve profesyonel sistemlerde kullanılır.

Belge seçerken drone’un yalnızca mevcut ağırlığı değil, üzerine eklenecek kamera, sensör ve diğer ekipmanlarla oluşacak toplam kalkış ağırlığı dikkate alınmalıdır.

İHA0 veya İHA1 sertifikasının tek başına uçuş izni sağlamadığı da unutulmamalıdır. Ticari operasyon öncesinde pilot kaydı, cihaz kaydı, uçuş bölgesi, izin ve sigorta koşulları birlikte kontrol edilmelidir.

Not: İHA mevzuatı ve başvuru süreçleri zaman içinde güncellenebilir. Eğitim veya kayıt işlemi öncesinde SHGM İHA Kayıt Sistemi’ndeki güncel bilgiler ve yetkili eğitim kuruluşları listesi kontrol edilmelidir.