Günümüzde gökyüzünde uçan bir drone, teknoloji harikası olarak birçok alanda işleri kolaylaştırırken, aynı zamanda bir sorumluluğun da peşinde getiriyor. Çünkü uçuşa başlayan her insansız hava aracı (İHA), belirli kurallara, sınırlandırmalara ve yasal çerçevelere tabidir. İşte tam da bu noktada, “drone ehliyeti” kavramı devreye girmektedir. Peki bu ehliyetin tam olarak ne olduğu hiç merak edilmiş midir?
Drone ehliyeti, bir kişinin belirli teknik, teorik ve uygulamalı eğitimleri başarıyla tamamladığını gösteren resmi bir belgedir. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) tarafından belirlenen esaslara göre yetkili eğitim kuruluşu olan Başkent İHA atarafından verilmekte; hem bireyin uçuş güvenliğini sağlaması hem de kamuya açık alanlarda drone kullanımı sırasında oluşabilecek risklerin minimize edilmesi hedeflenmektedir. Böylece gökyüzünde sorumluluk sahibi bireylerin çoğalması amaçlanmaktadır.
Drone Ehliyeti Çeşitleri
Dronelar ülkemizde kalkış ağırlığına göre kategori edilmektedir. Drone ehliyeti almak isteyenlerin karşısına 4 seçenek çıkmaktadır. (Ehliyet sınıfları ile ilgili yazımızı inceleyin.) Peki bu türler nelerdir ve hangi ehliyet ne zaman gerekli görülmektedir?
En yaygın iki drone ehliyeti türü, İHA-0 ve İHA-1 şeklinde sınıflandırılmaktadır. İHA-0 ehliyeti, ağırlığı 500 gram ile 4 kilogram arasında değişen drone’ları kullanmak için zorunlu hale getirilmektedir.
İHA-1 ehliyeti ise ağırlığı 4 kilogram ile 25 kilogram arasında olan drone’lar için düzenlenmektedir. Bu ehliyet türü, genellikle ticari kullanımlarda, örneğin haritalama, reklam çekimleri, arama-kurtarma çalışmaları gibi daha profesyonel alanlarda gereklilik arz etmektedir.
Her iki ehliyet türü için de belirlenen teorik ve uygulamalı eğitim süreçlerinin tamamlanması gerekmektedir. Eğitim içeriklerinde hava hukuku, uçuş prensipleri, itki sistemi ve aviyonik sistemleri meteoroloji bilgisi ve bakım onarım gibi başlıklar yer almakta; adayların bu alanlarda yeterlilik göstermesi istenmektedir.
Diğer sınıflarda İHA-2 ve İHA-3 dür. İHA-2 ehliyeti 25-150 kg arasında kalkış ağırlığına sahip İHA’ları kullanmak için olan ehliyettir. Günümüzde tarımsal droneları kullanmak için İHA-2 alınması gerekmektedir.
İHA-3 ehliyeti 150 kg ve üzeri İHA’lar içindir. Günümüzde sadece askeri alanlarda kullanılan bu sınıf sivil kullanımda henüz başlamamış olsa da ilerleyen günlerde hava kargo ile çok daha fazla gündeme gelmeye başlanacaktır.
Son Zamanlarda Birçok Alanda Kullanılan Drone’ların Ehliyeti Nasıl Alınır?
Bir drone ehliyetine sahip olmak için izlenmesi gereken belirli adımlar bulunmaktadır. Bu süreç teorik ve uçuş eğitiminden oluşmaktadır. Başkent İHA bütün sınıflarda ehliyet vermeye yetkili eğitim kuruluşu olarak her ay her sınıfta eğitimler vermektedirler.
İlk adım, SHGM tarafından yetkilendirilmiş bir İHA eğitim kuruluşuna başvuru olan Başkent İHA ile iletişime geçilmelidir. Başvuru sırasında adayın temel sağlık şartlarını karşılaması beklenmektedir. İHA 0 ve İHA 1 için sağlık ocaklarından alınan Sürücü Olur Sağlık raporu gerekmektedir. İHA 2 ve İHA 3 için SHGM’den yetkili hastanelerden Class 2 sağlık raporu alınması gerekmektedir.
Ardından teorik derslerle başlayan eğitim süreci, genellikle çevrimiçi ya da sınıf ortamında yürütülmekte; SHT-İHA’nın EK-3’de bulunan dersler işlenip dronelar hakkında kapsamlı bilgiler aktarılmaktadır.
Teorik eğitimin başarıyla tamamlanmasının ardından uygulamalı eğitim aşamasına geçilmektedir. Kalkış, iniş, yön tayini, GPS kullanımı ve otonom uçuş, farklı meteorolojik şartlarda neler yapılması gerektiği ile ilgili beceriler, detaylı bir şekilde gösterilmektedir.
Eğitim tamamlandığında, adaylar SHGM’den onaylı ehliyetler; yetkili eğitim kuruşu olarak tarafımızdan verilecektir. Bu belge sayesinde bireyler, yasal sınırlar içerisinde drone uçurma hakkına sahip olmakta ve çeşitli mesleki alanlarda görev alabilmektedir.
Kimlerin Drone Ehliyeti Alması Gerekmektedir?
Drone kullanımı oldukça yaygınlaşmış olsa da her bireyin ehliyet almasının gerekip gerekmediği konusu zaman zaman kafa karışıklığına neden olabilmektedir. Bu noktada, belirli kriterlerin dikkate alındığı unutulmamalıdır.
SHT-İHA mevzuatı ağırlığı 500 gramın üzerindeki her drone’un kaydettirilmesi zorunlu kılmıştır. Eğer bu tür bir İHA aktif olarak kullanılacaksa, kullanıcıdan İHA-0, İHA-1 veya İHA-2 sınıfı bir ehliyete sahip olması beklenmektedir. Aynı şekilde, drone’un ticari amaçlarla kullanılması durumunda da ehliyet şartı devreye girmektedir.
Günümüzde 500 gr altı cihazların sayısının artması sebebiyle artık onlarında kaydedilip uçuş izni alınmasına müsaade edilmektedir. Kullanıcının yine İHA Ticari Pilot sertifikası sahibi olması beklenmektedir.
Bu durum yalnızca profesyonel kullanıcıları değil, aynı zamanda sosyal medya için çekim yapan bireyleri, düğün organizasyonu firmalarını, arazi taraması yapan mühendislik ekiplerini ve hatta basın mensuplarını da kapsamaktadır. Yani, İHA’nın amacı ve kullanım alanı genişledikçe, yasal gereklilikler de kaçınılmaz hale gelmektedir.
Bazı özel durumlarda, kamu kurumları ya da savunma sanayii çalışanları için muafiyetler söz konusu olabilmektedir. Ancak kurum içinde İHA’ları kullanabilir seviyede olduklarını kanıtlayabilmek adına organize ettiğimiz eğitimlere katılıp drone sertifikası almaktadırlar.
Drone teknolojisinin sunduğu olanaklar saymakla bitirilemeyecek kadar fazladır. Ancak bu teknolojinin faydaya dönüşebilmesi için belirli bilgi, beceri ve sorumlulukların da edinilmesi gerekmektedir. İşte bu yüzden, drone ehliyeti yalnızca bir belge değil; aynı zamanda bilinçli kullanımın için zorunludur.
Her geçen gün daha fazla alanda ihtiyaç duyulan İHA sistemleri, ilerleyen yıllarda yeni yasal düzenlemeleri ve etik sorumlulukları da getirecektir. Bu gelişmelere ayak uydurmak, yalnızca yasal zorunlulukları yerine getirmek anlamına gelmemekte; aynı zamanda profesyonel bir duruş sergilemeyi ve güvenli kullanım kültürünü yaygınlaştırmayı da beraberinde getirmektedir.
Bu satırlar okunduğunda, belki de artık bir drone ehliyetine sahip olmanın zamanı gelmiştir. Çünkü iyi drone kullanmak demek sadece seri ve iyi kumandalar vermek değil; aynı zamanda teknik ve yasak gereklilikleri de bilerek bilinçli bir pilot olmakta yer almaktadır.
